Van Swieten haalt voorpagina Leidsch Dagblad

Vrijdag 17 september 2010, Leidsch Dagblad, catern Leiden en Omgeving

"Architecten: Er mag steeds minder binnen de singels

'Binnenstad op slot door monumenten'

De Leidse binnenstad is hard op weg onaantastbaar te worden. Architecten met renovatieplannen voor monumentale panden krijgen steeds vaker 'nee' te horen van de dienst monumentenzorg, zegt architect Peter van Swieten. Hij schrijft een brandbrief aan het stadsbestuur om de trend te keren. "Het is niet realistisch meer."

Collega's bevestigen de trend die Van Swieten signaleert. "Het wordt steeds moeilijker monumenten aan te passen aan de eisen van deze tijd", zegt die. "Ik krijg op dit moment voor enkele voorstellen geen goedkeuring van monumentenzorg. Mijn argument is dat de rijkdom van gebouwen in de stad juist is ontstaan door alle aanpassingen in de loop van de tijd. Als helemaal niets meer kan, wordt het een saaie boel".

In het naoorlogse Leiden was het decennialang geen punt om historische panden tegen de vlakte te gooien om er een modern appartementenblok voor terug te plaatsen. Er gingen zelfs stemmen op om de hele binnenstad te slopen. Pas in de jaren tachtig realiseerde de stad zich de waarde van de historische kern. De laatste jaren echter slaat de behoudzucht door naar de andere kant, menen de architecten.

"Het Anton Pieck-gevoel is leidend geworden",. zegt Van Swieten. "Ik wilde een pakhuis op de Langegracht ombouwen tot kantoor, waarbij tweemaal een halve vierkante meter metselwerk zou verdwijnen. In plaats daarvan zou ik de metalen jaartallen weer terugbrengen. Het mocht niet. Ik ontwierp een opening in een dak naar een terras. Dat mocht wel, maar ze zeiden: "Dat was eens maar nooit weer".

"De neiging tot behoud begint krampachtig te worden", beaamt Hans Bik. "Het is de weg van de minste weerstand om het oude te reproduceren. Het vergt veel meer creativiteit om met respect voor het bestaande iets nieuws toe te voegen". Hij denkt dat een ontwerp zoals hij dat maakte voor de Zijlpoort 'nu niet meer zo snel zou kunnen'.

Ook architect Reinier Verbeek herkent het probleem. Dat doet zich in zijn ervaring met name voor als woningen tot winkels worden verbouwd of omgekeerd. Bij een verbouwing tot winkel worden ook bij een monumentaal pand de nieuwbouweisen van toepassing. Die stellen strenge normen voor brandveiligheid en afmetingen, waar een oud gebouw meestal niet aan voldoet.